แนวข้อสอบฝึกทำเข้า ม.1 วิทยาศาสตร์ 2570 สุริยุปราคา จันทรุปราคา และแบบจำลองเงา พร้อมเฉลย 6 ข้อ

Quick Answer: ชุดฝึกนี้ช่วยทบทวนอะไร
แนวข้อสอบฝึกทำเข้า ม.1 ปี 2570 เรื่อง สุริยุปราคา จันทรุปราคา และแบบจำลองเงา ชุดนี้มี 6 ข้อ แบบเลือกตอบ 4 ตัวเลือก เน้นพื้นฐานประถมปลายและการอธิบายเหตุผล ใช้ฝึกเรื่องนี้เป็นช่วงสั้น ๆ ก่อนทำชุดคละวิชา มีเฉลย วิธีคิด และแนวทางแก้ความเข้าใจผิดให้ตรวจหลังทำครบ
โจทย์และสถานการณ์ทั้งหมดแต่งขึ้นใหม่เพื่อฝึก ไม่ใช่ข้อสอบจริงของโรงเรียนใด ปี 2570 หมายถึงปีเป้าหมายเตรียมสอบ รายวิชาและขอบเขตสอบจริงต้องตรวจจากประกาศโรงเรียน ชุดนี้ไม่ได้ผ่านการทดลองใช้เพื่อกำหนดค่าความยากหรืออำนาจจำแนกรายข้อ จึงไม่ใช้คะแนนรับรองผลสอบเข้า
หลักคิดก่อนลงมือทำ
สุริยุปราคาเกิดเมื่อดวงจันทร์อยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับโลกและเงาดวงจันทร์ตกบนโลก จันทรุปราคาเกิดเมื่อโลกอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์และดวงจันทร์ผ่านเงาโลก แบบจำลองโคมไฟกับลูกบอลช่วยดูตำแหน่งโดยไม่ต้องมองดวงอาทิตย์
แยกข้างขึ้นข้างแรมออกจากอุปราคา ข้างขึ้นข้างแรมเป็นส่วนสว่างที่มองเห็นเปลี่ยนตามตำแหน่ง ไม่ได้เกิดจากเงาโลกบังทุกคืน การทำแบบจำลองนี้ไม่ใช่คำแนะนำให้มองดวงอาทิตย์โดยตรง
เตรียมกระดาษจดคำตอบและเหตุผลสั้น ๆ ของแต่ละข้อ ทำโดยไม่เปิดเฉลยก่อน ข้อคำนวณให้เขียนขั้นตอนและหน่วย ข้อภาษาให้วงคำหรือข้อความที่สนับสนุนคำตอบ หากไม่แน่ใจให้ทำเครื่องหมายไว้ แม้ตอบถูกก็ต้องกลับมาทบทวนข้อที่เดา
แนวข้อสอบฝึกทำ 6 ข้อ
ข้อ 1
ลำดับใดสอดคล้องกับสุริยุปราคา
ก. ดวงอาทิตย์ → โลก → ดวงจันทร์
ข. ดวงอาทิตย์ → ดวงจันทร์ → โลก
ค. โลก → ดวงอาทิตย์ → ดวงจันทร์
ง. ดวงจันทร์ → ดวงอาทิตย์ → โลก
ข้อ 2
จันทรุปราคาเกี่ยวกับเงาของสิ่งใด
ก. เงาดาวศุกร์
ข. เงาดวงอาทิตย์
ค. เงาโลก
ง. เงาที่ดวงจันทร์สร้างบนตนเองทั้งหมด
ข้อ 3
เหตุใดจึงไม่เกิดอุปราคาทุกเดือน
ก. ดวงจันทร์หายไปบางเดือน
ข. ดวงอาทิตย์หยุดส่องแสง
ค. โลกไม่มีเงาส่วนใหญ่ของปี
ง. ระนาบวงโคจรดวงจันทร์เอียงจากระนาบวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์
ข้อ 4
ในแบบจำลองใช้โคมไฟแทนดวงอาทิตย์ ลูกบอลเล็กแทนดวงจันทร์ ถ้าต้องการให้เงาบอลเล็กตกบนลูกโลกควรวางอย่างไร
ก. วางบอลเล็กระหว่างโคมไฟกับลูกโลก
ข. วางโคมไฟระหว่างลูกโลกกับบอลเล็ก
ค. วางบอลเล็กหลังโคมไฟจากมุมลูกโลก
ง. ปิดโคมไฟแล้วอธิบายเงา
ข้อ 5
ส่วนเงามืดต่างจากเงามัวอย่างไร
ก. เงามืดได้รับแสงมากกว่าเงามัว
ข. เงามืดไม่ได้รับแสงตรงจากแหล่งกำเนิด ส่วนเงามัวได้รับบางส่วน
ค. เงามัวไม่มีแสงเสมอ
ง. ทั้งสองส่วนต้องสว่างเท่ากัน
ข้อ 6
ข้อใดอธิบายข้างขึ้นข้างแรมได้เหมาะสม
ก. เงาโลกบังดวงจันทร์ทุกคืน
ข. ดวงจันทร์เปลี่ยนรูปร่างจริงทุกวัน
ค. เราเห็นส่วนสว่างของดวงจันทร์ต่างกันตามตำแหน่ง
ง. ดวงจันทร์สร้างแสงได้เฉพาะวันเพ็ญ
เฉลยพร้อมวิธีคิด
เฉลยข้อ 1: ข. ดวงอาทิตย์ → ดวงจันทร์ → โลก
ดวงจันทร์ต้องคั่นระหว่างแหล่งแสงกับโลกจึงบังแสงบางส่วนหรือทั้งหมดสำหรับผู้สังเกตบางพื้นที่
เฉลยข้อ 2: ค. เงาโลก
โลกบังแสงดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ผ่านบริเวณเงาโลก ตำแหน่งต่างจากสุริยุปราคา
เฉลยข้อ 3: ง. ระนาบวงโคจรดวงจันทร์เอียงจากระนาบวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์
การเรียงในแนวที่เงาบังได้ต้องมีตำแหน่งเหมาะ ไม่ใช่เพียงถึงข้างขึ้นหรือข้างแรมตามปกติ
เฉลยข้อ 4: ก. วางบอลเล็กระหว่างโคมไฟกับลูกโลก
วัตถุทึบต้องอยู่ในทางเดินแสงก่อนถึงลูกโลก เงาจึงตกบนลูกโลกตามแบบจำลองสุริยุปราคา
เฉลยข้อ 5: ข. เงามืดไม่ได้รับแสงตรงจากแหล่งกำเนิด ส่วนเงามัวได้รับบางส่วน
สำหรับแหล่งแสงมีขนาด เงามืดถูกบังทั้งหมด ส่วนเงามัวบังเพียงบางส่วน จึงไม่ควรใช้คำเหมือนกัน
เฉลยข้อ 6: ค. เราเห็นส่วนสว่างของดวงจันทร์ต่างกันตามตำแหน่ง
ดวงจันทร์รับแสงอาทิตย์และเราเห็นส่วนสว่างในสัดส่วนต่างกันตามตำแหน่ง รูปร่างจริงไม่ได้เปลี่ยนตามภาพที่เห็น
ตารางตรวจคำตอบ
| ข้อ | คำตอบ |
|---|---|
| 1 | ข |
| 2 | ค |
| 3 | ง |
| 4 | ก |
| 5 | ข |
| 6 | ค |
เปลี่ยนข้อผิดเป็นแผนฝึกต่อ
ให้ข้อละ 1 คะแนน รวม 6 คะแนน แล้วแยกข้อที่ผิดเพราะอ่านเงื่อนไขไม่ครบ จำหลักไม่แม่น หรือใช้หลักถูกแต่ทำขั้นตอนผิด การตอบถูกทั้งหกข้อบอกได้เฉพาะผลของโจทย์ชุดนี้ ไม่ได้แสดงว่าครอบคลุมทุกเนื้อหาสอบเข้า
เลือกหนึ่งข้อที่ยังอธิบายไม่ได้ ปิดเฉลยแล้วเขียนใหม่ว่าโจทย์ให้อะไร ถามอะไร และเหตุใดตัวเลือกอื่นจึงไม่ตรงเงื่อนไข จากนั้นเปลี่ยนตัวเลขหรือสถานการณ์เล็กน้อยแล้วลองใช้หลักเดิม หากยังต้องจำตำแหน่งตัวเลือก ให้กลับไปทบทวนหลักคิดเรื่องสุริยุปราคา จันทรุปราคา และแบบจำลองเงาก่อนเพิ่มจำนวนข้อ
บันทึกเป็นสี่ช่อง “ข้อที่ / เหตุที่เลือก / หลักที่ต้องแก้ / วันฝึกซ้ำ” เพื่อให้กลับมาตรวจพัฒนาการจากวิธีคิด ไม่ใช่จากการจำเฉลย ผู้ปกครองช่วยด้วยการถามให้เด็กอธิบายหลักฐานและขั้นตอนก่อนเฉลยคำตอบให้
เมื่อต้องการฝึกสลับวิชา ใช้ ชุดฝึกเข้า ม.1 ปี 2570 รวม 5 วิชา 20 ข้อ แล้วนำจุดที่ยังติดกลับมาฝึกเฉพาะเรื่อง ส่วน แนวทางวางแผนอ่านและเตรียมตัวสอบ ใช้ประกอบการแบ่งเวลาฝึกให้พอดีกับภาระเรียน
แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม: กรอบหลักสูตรคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ของ สสวท. ใช้ตรวจหรือทบทวนเนื้อหาพื้นฐานตามระดับชั้น ข้อสอบในบทความนี้เป็นงานแต่งใหม่ของผู้เขียน ไม่ใช่ข้อสอบที่หน่วยงานในลิงก์รับรอง
คำถามที่พบบ่อย
ควรทบทวนอะไรเมื่อทำเรื่องสุริยุปราคา จันทรุปราคา และแบบจำลองเงาผิดหลายข้อ
เริ่มจากหลักคิดช่วงต้นบท แล้วเลือกข้อที่ผิดหนึ่งข้ออธิบายใหม่ทีละขั้น แยกข้อมูลที่โจทย์ให้กับสิ่งที่อนุมานเพิ่ม หากผิดจากเงื่อนไข ให้ขีดคำสำคัญก่อนตอบ หากผิดจากหลักวิชา ให้ฝึกตัวอย่างพื้นฐานแล้วกลับมาลองโจทย์ใหม่
ชุด 6 ข้อนี้เหมาะกับการเตรียมเข้า ม.1 อย่างไร
เหมาะเป็นช่วงฝึกเฉพาะทักษะระดับประถมปลายหลังเรียนพื้นฐานแล้ว ใช้หาว่าจุดไหนยังอธิบายไม่ได้ จากนั้นฝึกชุดใหม่และชุดคละวิชาเพิ่มเติม ไม่ควรใช้แทนการทบทวนทั้งหลักสูตรหรือขอบเขตที่โรงเรียนประกาศ
ทำถูกทั้งหมดแปลว่าจะสอบเข้าได้หรือไม่
ยังสรุปไม่ได้ ชุดนี้แต่งขึ้นสำหรับฝึกและมีจำนวนข้อจำกัด ควรดูว่าทำโจทย์ใหม่โดยอธิบายเหตุผลได้หรือไม่ ควบคู่กับการอ่านประกาศรายวิชา รูปแบบ และเกณฑ์ของโรงเรียนเป้าหมาย



